Door wie en voor wie?

Partners

OPeRA is een samenwerking tussen vier hogeronderwijsinstellingen (Hogeschool van Amsterdam, Hogeschool Inholland, Universiteit van Amsterdam en Vrije Universiteit Amsterdam) en scholen voor voortgezet onderwijs in de regio Noord-Holland en Flevoland.

Onder de OPeRA-koepel zijn de volgende deelnetwerken betrokken:

Daarnaast zijn de volgende organisaties/instellingen betrokken:

Tevens onderhouden de partner-instellingen contacten met de vo-scholen (decanen, loopbaanbegeleiders, mentoren en schoolcontactpersonen):

Ambitie

OPeRA heeft de ambitie om door middel van activiteiten op het gebied van vo-ho aansluiting een bijdrage te leveren aan het leerling- en studentsucces. Het beoogde resultaat is dat studenten zo betere studiekeuzes kunnen maken, het ho een beter beeld heeft van de bagage waarmee studenten binnenkomen en het vo een beter beeld heeft wat leerlingen nodig hebben, zodat vo en ho hun curriculum hier zo goed mogelijk op afstemmen (teneinde een bijdrage te leveren aan het verminderen van uitval en switch).

Lees meer over activiteiten en thema’s in de samenvatting van het Regionaal Ambitieplan OPeRA 2022-2025, in de OPeRA-flyer, en in de OPeRA-jaarverslagen van 2020-2021, 2021-2022, 2022-2023,  2023-2024, 2024-2025 en 2025-2026.

Doelgroep

De regio Noord-Holland en Flevoland omvat ruwweg 15% van het vo en een nog groter deel van het ho en heeft daarmee enorme aantallen leerlingen en studenten. Daarom is er gekozen voor een gelaagde aanpak in doelgroepen. OPeRA bedient met de eigen activiteiten (kennisdelingsbijeenkomsten, nieuwsbrief, werkgroepen (die adviezen formuleren) en onderzoek, actualiteiten en agenda van bijeenkomsten in de regio) primair de bestuurders, leidinggevenden, decanen, beleidsmedewerkers, studieadviseurs, teamleiders, coördinatoren en andere sleutelfiguren op het gebied van aansluiting. N.B. de scheidslijn is niet strikt te trekken, er worden ook andere doelgroepen bediend.
Docenten en leerlingen worden bediend door de betrokken deelnetwerken.

Organogram

De partners uit de verschillende sectoren (vo, hbo en wo) worden vertegenwoordigd in de overleggen van OPeRA: waar de thema’s gezamenlijk gekozen worden.

OPeRA-organigram 2026

Ontstaansgeschiedenis

In 2016 hebben de UvA en VU een behoefteonderzoek uitgevoerd onder een groot aantal vo-scholen en ho-instellingen in de regio. Daaruit bleek dat er in de regio Noord-Holland veel gebeurt op het gebied van vo-ho aansluiting en dat er behoefte is aan één overkoepelend netwerk. Met een één-loket functie: zodat kennis en contacten makkelijker toegankelijk zijn. Niet zozeer ‘minder aanbod’, maar ‘minder versnipperd’ aanbod; activiteiten op elkaar afstemmen. En kennis genereren, uitwisselen en ontsluiten. Dit resulteerde in de oprichting het overkoepelende OPeRA-netwerk op 17 oktober 2017.

Leerling en studentsucces

De activiteiten van OPeRA zijn gericht op bestuurders, leidinggevenden, decanen, beleidsmedewerkers, studieadviseurs, teamleiders, coördinatoren en andere sleutelfiguren op het gebied van aansluiting: zij zijn immers diegenen die onderwijsinnovaties en -verbeteringen duurzaam borgen in de scholen en instellingen. Het uiteindelijke doel van de activiteiten van OPeRA is verhoging van het leerling- en studentsucces. Het streven is dat de uitval en switch vermindert en het welzijn toeneemt. Vele factoren spelen een rol bij het terugdringen van uitval en switch; de attributie van het effect van de OPeRA-activiteiten is daarom niet eenduidig. Met het oog op het uiteindelijke doel brengt OPeRA bestaande, publiek toegankelijke en landelijk vergelijkbare data met betrekking tot uitval en switch en studentenwelzijn in kaart. Hieronder zijn deze bronnen in te zien.

Data met betrekking tot uitval en switch en studentenwelzijn

Onderwijs: feiten en cijfers – Universiteiten van Nederland

Onderwijs: Feiten en cijfers | Universiteiten van Nederland

  • Op deze website lees je hoe het wetenschappelijk onderwijs is opgebouwd en functioneert. Je vindt er cijfers over instroom, doorstroom en afstuderen, en informatie over de aansluiting vanuit het hbo via pre-masters. Ook wordt uitgelegd hoe studiekeuzechecks werken, wat de rol is van internationale studenten en hoe universiteiten werken aan studentenwelzijn. Kortom: een overzicht van de hele studentreis in het wo, van instroom tot diplomering.
Dashboard studiesucces, uitval en studiewissel – Vereniging Hogescholen

Vereniging Hogescholen

  • Met het dashboard Studiesucces, uitval en studiewissel (7 april 2025) is het mogelijk om per instroomcohort het percentage te zien dat na een bepaald aantal jaar een diploma heeft behaald, is uitgevallen of van studie is gewisseld. De gegevens kunnen worden bekeken per instelling, per opleiding en zelfs per combinatie van instelling en opleiding. Ook kan de doelpopulatie worden aangepast.
  • Bovenaan het dashboard staan tabbladen waarmee kan worden gewisseld tussen kengetallen (studiesucces, uitval en studiewissel). In dit menu kan bovendien worden doorgeklikt naar uitsplitsingen op één of twee studentkenmerken.
Richtsnoer Interstedelijk Studenten Overleg – Tegengaan uitval en switch (2025)

Richtsnoer tegengaan uitval en switch 2025

  • Bevat beleidsvoorstellen en een analyse van oorzaken van uitval en switch, opgesteld door het Interstedelijk Studenten Overleg.
Factsheet Studievoortgang (2024–2025) – Vereniging Hogescholen

Factsheet studievoortgang 2024-2025

  • Laat zien dat de uitval in het hbo na één jaar is gedaald van 15,8% naar 14,1% (cohort 2023 vs. 2022).
  • Ook het aantal studiewisselaars is afgenomen.
  • Bevat cijfers uitgesplitst naar vooropleiding en geslacht.
De Staat van het Onderwijs (2024)

De Staat van het Onderwijs 2024 | Rapport | Rijksoverheid.nl

  • Jaarlijks rapport van de Inspectie van het Onderwijs. De kwaliteit van het onderwijs staat onder druk; het is daarom belangrijk om de basisvaardigheden van leerlingen en studenten blijvend te verbeteren, structureel aandacht te geven aan mentaal welzijn en regionaal samen te werken om het lerarentekort aan te pakken.
Technisch rapport hoger onderwijs – De Staat van het Onderwijs (2024)

Technisch rapport Ho – De Staat van het Onderwijs 2024

  • In dit technische rapport vindt u de verantwoording van onderzoeksgegevens die zijn gebruikt voor analyses van uitval in het hoger onderwijs (ho), zoals gerapporteerd in het hoofdstuk Kansengelijkheid en schoolloopbanen van De Staat van het Onderwijs 2024.
  • Bevat een diepgaande analyse van uitval en switch in het hoger onderwijs, inclusief instellings- en sectorverschillen.
De voorbereiding van havisten op het hbo – Verkennend onderzoek doorlopende leerroute havo-hbo (Inspectie van het Onderwijs, 2024)

De voorbereiding van havisten op het hbo | Rapport | Inspectie van het Onderwijs

Het rapport is een verkennend onderzoek binnen de bredere reeks over doorlopende leerroutes. Op hoofdlijnen gaat het over:

  • Hoe havo-scholen hun leerlingen voorbereiden op een vervolgopleiding in het hbo.
  • Of er een verband is tussen die voorbereiding en het succes van leerlingen in het hbo.
  • Een vergelijking tussen scholen met relatief hoge en lage hbo-succespercentages.
  • De rol van studiekeuzevoorbereiding en studievaardigheden in het voortgezet onderwijs.
  • De mate waarin scholen dit onderdeel opnemen in hun beleid en kwaliteitszorg.

Kortom: het rapport onderzoekt of en hoe de havo voldoende voorbereidt op het hbo, en waar nog kansen liggen om die overgang te verbeteren.

Talent op de juiste plek (2024)

Talent op de juiste plek | Rapport | Rijksoverheid.nl

  • Het IBO Doelmatig hoger onderwijs heeft zich een beeld gevormd van de actuele vraagstukken die spelen in het Nederlandse hoger onderwijs.
  • De werkgroep heeft daarbij, naast deskresearch, gebruikgemaakt van tal van expertsessies en werkbezoeken. De bevindingen staan in het rapport (17-07-2024).
Monitor beleidsmaatregelen hoger onderwijs (2022–2023)

Monitor beleidsmaatregelen hoger onderwijs 2022–2023 | Rapport | Rijksoverheid.nl

  • De monitor laat ontwikkelingen zien in het hoger onderwijs na de invoering van maatregelen vanaf 2010.
  • Het rapport bevat gegevens tot en met studiejaar 2022–2023.
Cijfers bachelorfase status na 1 jaar, doorstuderen en uitval – Universiteiten van Nederland (2016–2023)

Bachelorfase status na 1 jaar: Doorstuderen en uitval | Universiteiten van Nederland

Universiteiten van Nederland biedt aan de hand van statistische gegevens vrij toegankelijke inzichten in de universitaire sector. 

Middels de data uit het Register Onderwijsdeelnemers (ROD) valt te achterhalen of studenten een jaar na de instroom opnieuw ingeschreven zijn bij de opleiding waarmee ze startten, voor een andere opleiding kiezen bij een universiteit of toch bij een hogeschool, of dat ze (tijdelijk) gestopt met studeren aan een onderwijsinstelling in het Nederlandse hoger onderwijs.

“Status na 1 jaar” houdt in dat wordt gekeken naar de status van een inschrijving één jaar na de eerste inschrijving.

De eerste honderd dagen in het hoger onderwijs; een overzichtsstudie (NRO, 2022)

Eindrapport – De eerste honderd dagen in het hoger onderwijs; een overzichtsstudie

Deze overzichtsstudie naar de oorzaken en achtergronden van studieuitval in het eerste jaar en interventies om deze studieuitval tegen te gaan, is gebaseerd op literatuurstudie, analyse van de geïnventariseerde interventies en twee expertmeetings met landelijke deskundigen. Vanwege de beoogde praktijk- en beleidsgerichtheid van deze overzichtsstudie vormt het systematisch overzicht van (bewezen) interventies (in Deel II) het zwaartepunt van deze publicatie. Daarbij is niet alleen gekeken naar ‘de eerste 100 dagen’, maar breder naar interventies rondom de overgang naar het hoger onderwijs.

CBS-maatwerktabellen – wo-studenten studiesucces (2008–2022)

Wo-studenten eerstejaars opleiding-instelling; studiesucces, 2008–2022 (vervolg) | CBS

  • Op verzoek van de Universiteit Leiden, de Universiteit Utrecht, de Erasmus Universiteit Rotterdam, Wageningen University, de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit Amsterdam heeft het CBS maatwerktabellen samengesteld met gegevens over uitval en rendement van wo-studenten per opleiding en instelling, uitgesplitst naar instroomjaar en diverse achtergrond- en studiekenmerken. Hierbij worden verschillende maten van uitval en rendement onderscheiden.

(Het betreft een vervolg op een eerdere opdracht waarvan de resultaten begin 2024 zijn gepubliceerd: Wo-studenten eerstejaars opleiding-instelling; studiesucces, 2008–2022.)

OCW in cijfers – uitval en switch (2011–2020)

Uitval en switch | Kerncijfers en indicatoren hoger onderwijs | OCW in cijfers

  • Deze pagina bevat interactieve grafieken en tabellen over uitval en switch, uitgesplitst naar migratieachtergrond, opleidingsniveau van ouders en type onderwijs (hbo/wo).
  • Bevat trenddata van 2011 tot 2020.
Naar een inclusiever hoger onderwijs Gezamenlijke Ambitie Studentenwelzijn (2018)

Gezamenlijke Ambitie Studentenwelzijn (rapport 2018)

In het hoger onderwijs is aandacht voor studentenwelzijn. Hogescholen en universiteiten bieden (financiële) ondersteuning. Vanuit gemeenten kunnen studenten in aanmerking komen voor financiële ondersteuning in de vorm van de Studietoeslag. En in sommige gevallen kunnen studenten via DUO in aanmerking komen voor een extra jaar prestatiebeurs, verlenging van de diplomatermijn en kwijtschelding van (een deel van) de studieschuld. De wijze waarop hogescholen en universiteiten invulling geven aan de ondersteuning, verschilt. De uitgangssituatie is goed, maar er is ruimte en noodzaak voor verbetering, zo blijkt uit de jaarlijkse rapportages van de Nationale Studenten Enquête en de Monitor Beleidsmaatregelen. Zoals de grotere uitval van studenten met een functiebeperking en de psychische klachten onder jongvolwassenen. De koepelorganisaties VSNU en Vereniging Hogescholen, de studentenbonden ISO en LSVb, de Universiteit voor Humanistiek en het ministerie van OCW onderstrepen hun gezamenlijke verantwoordelijkheid voor studentenwelzijn en het belang hier blijvend aandacht voor te hebben. De genoemde partijen hebben gezamenlijk de knelpunten geïdentificeerd en gekeken naar mogelijke verbeteringen rondom studentenwelzijn. Hieruit volgt dat zij gezamenlijk vijf ambities rondom studentenwelzijn uitspreken. Hierbij is ook gebruik gemaakt van het actieplan Studentenwelzijn . Het is aan de individuele instellingen om hier, samen met de medezeggenschapsorganen en eventueel met ondersteuning van experts, verdere invulling aan te geven.

Blijf op de hoogte door je te abonneren op onze nieuwsbrief