Wat betekent het om leerlingen en studenten als partners te betrekken bij de vo-ho-aansluiting? Waar kan hun perspectief het verschil maken, waar liggen de grenzen en wat vraagt dit van professionals in vo en ho?
Deze vragen stonden centraal tijdens de OPeRA-conferentie op 8 oktober 2026 in De Brug van de Universiteit van Amsterdam.
Onderwijsprofessionals uit het voortgezet en hoger onderwijs kwamen samen om leerling- en studentparticipatie vanuit verschillende invalshoeken te verkennen, met aandacht voor de overgang van het voortgezet naar het hoger onderwijs.

©Speakers Academy-Walter Kallenbach
Keynotespreker Pedro De Bruyckere verkende deze vraag tijdens zijn presentatie.
Leerlingen en studenten zijn experts in hun eigen ervaringen. Het is belangrijk hen daarover te bevragen, met de kanttekening dat niet iedereen bevraagd kan worden. Hun ervaringen kunnen helpen om problemen zichtbaar te maken.
Hun mogelijke verklaringen of oplossingen voor ervaren problemen kunnen worden gezien als hypothesen voor verder onderzoek. Daarbij komt hun perspectief samen met de expertise van onderwijsprofessionals op het gebied van praktijk, onderzoek en organisatie.
Participatie en samenwerking zijn belangrijk. Daarbij vullen leerlingen en studenten de professionals aan en andersom. Van bevragen tot adviseren of meebeslissen: de ene vorm van participatie is niet per se beter of wenselijker dan de andere. Belangrijk is in ieder geval dat leerlingen en studenten weten wat er met hun inbreng gebeurt.
Ook kunnen studenten een brug vormen tussen andere studenten en de organisatie. Hoewel er nog relatief weinig onderzoek is gedaan naar de effecten van leerling- en studentparticipatie, zijn zij maatschappelijk gezien belangrijke gesprekspartners. Als zij niet aan tafel zitten, ontbreekt er kennis.
Pedro De Bruyckere is onderzoeker en pedagoog aan de Universiteit Utrecht en hoofd van het Vlaamse Leerpunt. Hij verdiept zich al jaren in de leefwereld van jongeren en onderwijs. Als spreker vertaalt hij complexe theorieën naar de praktijk aan de hand van herkenbare voorbeelden.
Pedro is auteur van meerdere boeken over onderwijs, jongeren en hardnekkige onderwijsmythes, waaronder Jongens zijn slimmer dan meisjes, en andere mythes over het onderwijs en Waarom moet mijn kind eigenlijk naar school?
In zijn lezingen doorprikt Pedro De Bruyckere hardnekkige mythes en schetst hij een genuanceerd en soms grappig beeld van onderwijs en jongeren.
De keynote vormde de opmaat naar een middag met tien workshops, verdeeld over twee rondes.
Van co-creatie en studentinzet tot sociale veiligheid, de invloed van de manosfeer, uitvalpreventie en ouderbetrokkenheid: de workshopthema’s boden volop inspiratie rond partnerschap in de vo-ho-aansluiting.
Daarnaast kwamen onderwerpen aan bod als systemische en dialogische methoden om partnerschap zichtbaar te maken, het versterken van (kwetsbare) leerlingen en studenten als changemakers, gamification, HavoP en de rol van vaardigheden bij de overgang naar het hoger onderwijs.
De conferentie bood ruimte voor ontmoeting, herkenning en nieuwe perspectieven.
Wilt u de presentaties van de workshops bekijken of de foto’s van de conferentie terugzien?
Bekijk de foto’s van de conferentie. De beschikbare presentaties vindt u hieronder, ingedeeld per workshopronde. Nieuwe presentaties worden toegevoegd zodra ze beschikbaar zijn.
In deze workshop verkennen we hoe student‑gedreven onderwijs niet alleen leerervaringen verdiept, maar ook praktische bruggen bouwt tussen vo en ho.
SpringLab VU is het Student as Partners-platform van de Faculteit Geneeskunde waar studenten samen met docenten en experts extracurriculaire lessen ontwikkelen en verzorgen. In SpringLab VU hebben de studenten de regie en verzorgen zij de ontwikkeling, organisatie en uitvoering van de lessen. De studenten verzorgen jaarlijks ruim 60 extracurriculaire cursussen voor 800 studenten, waarmee ze het onderwijsaanbod aanzienlijk verrijken. Het platform stimuleert intrinsieke motivatie, vergroot zelfvertrouwen en biedt een veilige omgeving voor proefondervindelijk leren.
SpringLab VU Junior, onderdeel van het platform, verzorgt lessen op de middelbare school. Deze lessen zijn ontworpen door studenten en worden georganiseerd en verzorgd door studenten uit de opleiding Geneeskunde. In deze lessen maken leerlingen kennis met de opleiding Geneeskunde, de academische cultuur en maken ze kennis met de studenten. De lessen bereiden zo de leerlingen voor op het vervolgonderwijs en tegelijk vormt de co-creatie een ideale voedingsbodem voor de ontwikkeling van de geneeskundestudent.
Deelnemers aan deze workshop ervaren concrete voorbeelden van student‑co-creatie en zien hoe deze aanpak opschaalbaar is. Tegelijk verkennen we de doorontwikkeling van SpringLab VU Junior: wat gebeurt er als we studenten uit het voortgezet onderwijs en vervolgonderwijs samen onderwijs laten ontwerpen voor het voortgezet onderwijs? We willen deelnemers inspireren om deze verschillende vormen van co-creatie in hun eigen context in te zetten. Deelnemers verlaten de workshop met concrete voorbeelden, een korte co-creatie‑lesmodule en praktische handvatten om student‑gedreven onderwijs te gebruiken voor een sterkere aansluiting tussen voortgezet onderwijs en vervolgonderwijs.
Sjirk Zijlstra is programmaleider van Students as Partners van het VU Centre for Teaching & Learning en lid van het SpringLab VU+ team, waarin studenten en staf in verschillende projecten samenwerken om het onderwijs te versterken. In zijn werk faciliteert Sjirk de verbinding tussen partners uit het gehele onderwijsveld (van PO tot en met WO). Zij delen hierin één ambitie: onderwijs dat iedereen in staat stelt volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. Sjirk zal met een aantal studenten uit het SpringLab-team de sessie verzorgen.
Bekijk hier de presentatie van de workshop.
Workshopleider(s)
Sjirk Zijlstra en studenten uit het SpringLab-team
Hoe kunt u met één interventie helpen om leerachterstanden weg te werken, werkdruk van onderwijspersoneel te verlagen en studenten te laten kennismaken met het onderwijs? In een grote wetenschappelijke studie is dit landelijk onderzocht. We delen hoe het onderzoek is uitgevoerd, wat de resultaten zijn en hoe scholen en universiteiten kunnen samenwerken om dit initiatief in te zetten en aansluiting te bevorderen.
Bekijk hier de presentatie van de workshop.
Workshopleiders:
drs. Bart Groeneveld, directeur vo-ho netwerk Bètapartners – Universiteit van Amsterdam

dr. Marjolein Muskens, senior onderzoeker – KBA Nijmegen

drs. Hanny Gijsman, projectmanager – Universiteit Leiden
In deze workshop over de ‘manosfeer’ krijgt u inzicht in de oorsprong, aantrekkingskracht en risico’s van dit gedachtengoed onder jongeren, in het bijzonder jonge mannen. De invloed van de manosfeer wordt steeds vaker zichtbaar op Nederlandse scholen en raakt de sociale veiligheid, inclusie en ervaren keuzevrijheid van leerlingen/studenten.
Uit een onderzoekspublicatie over de manosfeer van Stichting School en Veiligheid onder 487 onderwijsprofessionals blijkt dat gedrag dat mogelijk samenhangt met de manosfeer is toegenomen en zich uit in onder meer seksistische opmerkingen, verwijzingen naar online influencers en een afwijzing van kwetsbaarheid en zorgzaamheid. Driekwart van de professionals maakt zich hierover zorgen en een aanzienlijk deel signaleert impact op de sfeer, onderlinge verhoudingen en respect.
Leerlingen in het voortgezet onderwijs stromen door naar het hoger onderwijs (hbo/wo) en nemen daarbij hun opvattingen en sociale kaders mee. Dat roept de vraag op hoe zij niet alleen als doelgroep kunnen worden gezien, maar juist ook als partner in het versterken van een veilige en inclusieve leer- en werkomgeving. In deze workshop staat naast kennisdeling dan ook een handelingsperspectief centraal: hoe voert u het gesprek met leerlingen/ studenten? Hoe blijft u in verbinding, ook bij begrenzing? En hoe werkt u samen aan een leeromgeving waarin ruimte is voor verschil, maar uitsluiting en ongelijkheid worden tegengegaan?
Deze workshop wordt verzorgd door Stichting Emancipator, hét expertisecentrum in Nederland met een specifieke focus op mannen, mannelijkheid en emancipatie. Emancipator heeft ruime expertise in het bereiken en betrekken van jongens en mannen bij sociale vraagstukken en het stimuleren van constructieve dialogen over gender en mannelijkheid.
De workshop biedt concrete handvatten om bij te dragen aan een onderwijscontext waarin jongeren een positief en breed perspectief op gender ontwikkelen en waarin iedereen in veiligheid, vrijheid en gelijkwaardigheid hun menselijk potentieel kunnen ontwikkelen en benutten.
Bekijk hier de presentatie van de workshop.
Meer informatie:
Bekijk het aanbod van Emancipator.
Workshopleider:

Fotografie: Lisanne Lentink
Ray Tangkau, trainer – Emancipator
Ray Tangkau (hij/hem) is transcultureel systemisch begeleider, spreker en muzikant.
In zijn werk houdt hij zich bezig met het transformeren van mannelijkheid, inter- en transgenerationeel trauma binnen de Indo-Europese, Indonesische en Molukse diaspora.
Hij is werkzaam als trainer bij Emancipator. En met Ruggengraat Community organiseert hij trajecten en events waar systemisch werk, kunst en dialoog worden ingezet bij vraagstukken rondom mannelijkheid.
De HvA is in februari 2026 gestart met de Heroriëntatiemodule Empower (15 EC).
Achttien HvA-studenten die uitvielen binnen hun opleiding, maar niet wilden stoppen met studeren, hebben Empower gevolgd.
In de module ontdekken ze wat hun talent is, wat ze belangrijk vinden en wie ze willen worden. Niet om een opleiding te kiezen die “ergens bij past”, maar één die echt bij hén past en waarbinnen ze veerkrachtig en succesvol verder kunnen studeren. Samen met vierdejaarsstudenten van Toegepaste Psychologie hebben we een inspirerend programma neergezet. Hoe zou een soortgelijk programma ook voor de poort kunnen worden aangeboden?
In deze workshop delen wij onze ervaringen en verkennen we samen mogelijkheden voor aankomende studenten of leerlingen die zoekend zijn.
Bekijk hier de presentatie van de workshop.
Workshopleider
Michiel Oudega, MSc, docent/ontwikkelaar Toegepaste Psychologie – Hogeschool van Amsterdam
Eerstegeneratiestudenten vormen een diverse groep studenten met uiteenlopende achtergronden en ervaringen. Wat hen verbindt, is dat zij als eersten in hun gezin of familie de stap naar het hoger onderwijs zetten. Juist hun verschillende perspectieven bieden waardevolle inzichten in wat nodig is voor een succesvolle overgang naar het hoger onderwijs en maken hen tot belangrijke partners in het versterken van de vo-ho-aansluiting. Steeds meer hogeronderwijsinstellingen ontwikkelen initiatieven om eerstegeneratiestudenten te ondersteunen en hun studiesucces te bevorderen. Ook de Vrije Universiteit Amsterdam draagt hieraan bij met programma’s als Be Prepared, Better Prepared en Stay Prepared. In deze workshop brengen we ervaringen, praktijkvoorbeelden en lessen uit verschillende instellingen samen. Daarbij staat niet de vraag centraal wat wij vóór studenten kunnen doen, maar vooral wat wij mét studenten kunnen bereiken.
Als eerstegeneratiestudenten én onderwijsprofessionals brengen Jorine en Fatima daarnaast een persoonlijk perspectief mee. Vanuit onze eigen ervaringen weten wij hoe waardevol herkenning, een gevoel van verbondenheid en toegang tot informele kennis kunnen zijn. Die ervaringen nemen wij mee in de workshop en vormen een brug tussen de leefwereld van studenten en de onderwijspraktijk. Juist doordat wij zowel de rol van student als die van professional kennen, kunnen we laten zien hoe persoonlijke verhalen en studentperspectieven kunnen bijdragen aan meer kansengelijkheid en een sterkere aansluiting tussen onderwijssectoren. Aan de hand van inspirerende voorbeelden laten we zien hoe studenten actief betrokken worden bij de vormgeving, uitvoering en evaluatie van programma’s en hoe hun perspectieven kunnen bijdragen aan meer kansengelijkheid, een sterker gevoel van verbondenheid en een betere aansluiting tussen onderwijssectoren. Hoe geeft u studenten een betekenisvolle rol als partner in het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijssectoren? En wat kunnen we leren van de ervaringen van eerstegeneratiestudenten? In deze workshop willen we inspirerende praktijkvoorbeelden en concrete lessen uit verschillende hogeronderwijsinstellingen delen, zodat deelnemers nieuwe inzichten en direct toepasbare handvatten mee kunnen nemen voor hun eigen praktijk.
Bekijk hier de presentatie van de workshop.
Workshopleiders:

dr. Jorine Geertsema, projectleider Stay Prepared en junior docent Neurosciences – Vrije Universiteit Amsterdam

Fatima Ouriouer, Business Controller – Vrije Universiteit Amsterdam
Hoe zorgen we ervoor dat leerlingen, studenten, docenten, begeleiders en onderwijsprofessionals niet alleen óver elkaar praten, maar echt mét elkaar leren, onderzoeken en verbeteren?
In deze interactieve workshop maken deelnemers kennis met de SaP Radar Methode (SaP-rm): een visuele, dialogische en systemische methode die helpt om partnerschap in het onderwijs zichtbaar en bespreekbaar te maken. De methode is ontwikkeld binnen Hogeschool Inholland samen met studenten, docenten en onderzoekers en maakt gebruik van systemische werkvormen om samen te onderzoeken wat er speelt in de samenwerking tussen lerenden, docenten en andere onderwijs- en praktijkprofessionals.
De SaP Radar is meer dan een evaluatie-instrument. Het is een vorm van systemisch co-design, waarin deelnemers samen kijken naar de zichtbare én minder zichtbare dimensies van partnerschap: gedeelde visie, studentbetrokkenheid, onderwijsdoelen, didactiek, toetsing, onderlinge relaties, betekenisvolle verbinding, diversiteit & inclusie en persoonlijke motivatie. Juist door deze thema’s ruimtelijk en interactief te verkennen, worden ook onderliggende dynamieken zichtbaar, zoals non-verbale communicatie, eigenaarschap, vertrouwen, machtsverhoudingen, afhankelijkheid, betrokkenheid en de vraag wie wanneer aan tafel zit.
Tijdens de workshop ervaren deelnemers hoe de SaP-rm kan helpen om gesprekken te openen die in de dagelijkse onderwijspraktijk soms onder de oppervlakte blijven. Waar voelen leerlingen of studenten zich echt betrokken? Waar ontstaat gezamenlijke verantwoordelijkheid? Waar zitten blinde vlekken in de samenwerking? Waar zit de spanning? En wat is nodig om van inspraak of consultatie naar echt partnerschap te bewegen?
De workshop is bedoeld voor iedereen die werkt aan beter onderwijs, kansrijke overgangen, student- en leerlingbetrokkenheid, samenwerking tussen onderwijssectoren en het versterken van dialoog in de praktijk. Deelnemers ervaren enkele dimensies uit de methode en verkennen wat deze kunnen betekenen voor hun eigen onderwijspraktijk, team of organisatie.
Meer informatie en materialen:
Workshopleider
Senka Rebac, docent-onderzoeker, trainer, facilitator en onderwijsontwikkelaar bij het Lectoraat Design Thinking, Hogeschool Inholland. Betrokken bij het Expertise Netwerk Systemisch Co-Design (ESC) en werkzaam rond vraagstukken in verschillende contexten, waaronder onderwijs, zorg en het sociale domein. Haar werk richt zich op systemisch co-design, Students as Partners, design thinking en inclusieve vernieuwing.
De workshop wordt mede gefaciliteerd door Emma Jo Keevers & Farah Qchili, twee afgestudeerde studenten die hebben bijgedragen aan de ontwikkeling en/of toepassing van de SaP-rm.
Hoe zorgen we ervoor dat leerlingen en studenten niet alleen worden begeleid bij de overstap naar het hoger onderwijs, maar ook zelf actief bijdragen aan het verbeteren van die overgang?
In deze interactieve workshop staan eigenaarschap en studenten als changemakers centraal. Vanuit zijn eigen ervaringen als student en oprichter van Campuslink – een organisatie die (kwetsbare) leerlingen begeleidt naar een zelfverzekerde overstap naar het mbo, hbo en de universiteit – laat Ibrahim Kamara zien hoe studenten vanuit hun eigen ervaringen een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan een inclusievere en beter aansluitende overgang naar het hoger onderwijs.
Aan de hand van praktijkvoorbeelden en interactieve werkvormen ontdekken deelnemers hoe studenten kunnen uitgroeien van doelgroep naar volwaardige partner. De workshop biedt concrete handvatten en inspirerende voorbeelden die docenten, schoolleiders en andere onderwijsprofessionals direct kunnen toepassen binnen hun eigen onderwijspraktijk.
Tijdens de workshop staan onder andere de volgende vragen centraal:
● Hoe geeft u studenten een betekenisvolle rol bij de ontwikkeling en uitvoering van onderwijs?
● Wat is ervoor nodig om studenten duurzaam als partner te betrekken bij de overgang naar het hoger onderwijs?
● Welke lessen uit de praktijk van Campuslink zijn direct toepasbaar binnen uw school of instelling?
● Welke eerste stap kunt u morgen zetten om studenten meer eigenaarschap te geven in uw onderwijspraktijk?
Workshopleider

Ibrahim Kamara, directeur Campuslink en student geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam
De invloed van ouders/verzorgers op de studiekeuze is vaak groter dan zij denken en groter dan hun kinderen in de gaten hebben. Dat merkt Daniëlle Vogels bij ouderavonden over studiekeuze die zij wekelijks verzorgt voor scholen. Ouders/verzorgers zijn belangrijk voor een goede overstap naar een vervolgopleiding, maar kunnen de kans op een studiestop onbedoeld en onbewust vergroten. In deze workshop geeft Daniëlle informatie en handvatten om studiekiezers hierover vanuit het vo en ho goed geïnformeerd met hun ouders/verzorgers in gesprek te laten gaan. Zo kunnen zij een meer zelfbewuste overstap naar een vervolgopleiding maken.
Bekijk hier de presentatie van de workshop.
Workshopleider

Daniëlle Vogels, oprichter TussenjaarKenniscentrum en studiekeuze-expert in dienst van Wageningen University & Research (WUR)
De overgang van het voortgezet onderwijs naar het hoger onderwijs vraagt meer dan goede cijfers. Studenten krijgen te maken met een andere manier van leren, meer zelfstandigheid, een hoger tempo en andere verwachtingen ten aanzien van studievaardigheden, samenwerking en eigenaarschap.
Maar welke vaardigheden blijken in de praktijk nu écht cruciaal? En hoe kunnen vo-scholen leerlingen hier beter op voorbereiden?
Tijdens deze interactieve workshop gaan een docent uit het voortgezet onderwijs en een docent uit het hoger onderwijs in gesprek met een panel van zes studenten. Het panel bestaat uit studenten met verschillende onderwijsroutes: regulier havo, havo met het schoolexamenvak havo-P en vwo. Zij studeren inmiddels aan een hogeschool of universiteit.
Aan de hand van gerichte vragen onderzoeken we onder andere:
De workshop is interactief: deelnemers worden actief betrokken bij het gesprek en denken mee over de vraag hoe de ontwikkeling van vaardigheden in het voortgezet onderwijs verder versterkt kan worden. Daarbij verkennen we ook of initiatieven zoals havo-P voldoende zijn of dat vergelijkbare trajecten, bijvoorbeeld voor vwo-leerlingen, wenselijk zijn.
De opbrengst van de workshop is een gezamenlijk beeld van de vaardigheden die ertoe doen én concrete ideeën om de aansluiting tussen voortgezet en hoger onderwijs verder te verbeteren.
Bekijk hier de presentatie van de workshop.
Workshopleider

Jeroen Vis, docent bedrijfseconomie, economie en havo-P – VeenLanden College
Nieuwe eerstejaarsstudenten, we heten ze welkom, lichten ze voor en geven ze heel veel informatie over wat ze allemaal tijdens hun studie kunnen doen op de VU. Maar in die periode komt er al zoveel op hen af dat veel van die informatie naar de achtergrond is verdwenen tegen de tijd dat ze een keuze moeten maken binnen hun studie of wanneer ze ergens tegenaan lopen.
Het VU Education Lab heeft in samenwerking met studenten de Your VUture spellen ontwikkeld om nieuwe studenten op weg te helpen en hen te helpen nadenken over wat zij willen bereiken met de studie waar zij net aan begonnen zijn.
We willen onze studenten bewuster laten starten met hun studieloopbaan en hen voorbereiden op wat er komen gaat, op een manier die maakt dat de studenten ook echt iets doen met de informatie die ze krijgen.
Daarbij willen we studenten aan de start van hun studie al laten nadenken over wie zij straks bij hun afstuderen willen zijn. Want studeren kan veel meer zijn dan alleen maar colleges volgen en tentamens maken, zolang je als student maar weet wat de mogelijkheden zijn en welke keuzes je kunt maken terwijl je studeert.
Tijdens de workshop zal een korte introductie worden gegeven over het VU Education Lab en over de Your VUture spellen. Daarna mogen de deelnemers zelf aan de slag: een bordspel moet je tenslotte spelen.
Bekijk hier de presentatie van de workshop.
Workshopleider

Nadia van der Pool, projectleider en teamleider studententeam VU Education Lab, zal met een aantal studenten uit haar team de sessie verzorgen. Nadia werkt sinds 2014 aan de VU en sinds 2019 bij het VU Education Lab, onderdeel van het VU Centre for Teaching & Learning. De studenten zullen de sessie leiden.
Colofon
Deze conferentie werd georganiseerd in samenwerking met partnerscholen, hogeronderwijsinstellingen en andere betrokken organisaties.